top of page
Ara

Yapay Zeka Müzik Telif Hakları MESAM Çalıştayı ve Ses Klonlama Hakkında Her Şey

Yapay Zeka Müzik Telif Hakları

1. SORUNUN KÖKENİ: YAPAY ZEKA MÜZİK MODELLERİ NASIL EĞİTİLDİ?

Suno ve Udio gibi platformlar, modellerini milyonlarca telif hakkıyla korunan kayıttan eğitti. Haziran 2024’te RIAA, Sony Music, UMG ve Warner Records adına her iki platforma da “devasa ölçekte telif ihlali” iddiasıyla dava açtı.

Suno bu davaların savunmasında “adil kullanım” (fair use) argümanını öne sürdü.

Sonradan RIAA, davalarını her iki firmanın müziği YouTube’dan yasa dışı kazıma yoluyla elde ettiği iddiasını da kapsayacak şekilde güncelledi.

Suno’nun kendi mahkeme cevabında da bu durum kabul edildi: Eğitim verisi olarak kullanılan on milyonlarca kaydın, davacıların hak sahibi olduğu kayıtları içerdiği varsayıldı.

2. DAVALAR NASIL SONUÇLANDI?

Ekim 2025’te UMG, Udio ile anlaştı ve 2026’da lisanslı bir AI müzik servisi planladığını duyurdu. Kasım 2025’te Warner Music Group hem Udio hem de Suno ile anlaşmaya vardı.

Suno anlaşması daha kritik bir kırılma noktasıydı. WMG yalnızca davayı sonlandırmakla kalmadı, Suno ile lisanslı AI müzik konusunda ortaklık kurdu. Suno “adil kullanım” savunmasını geri çekti ve WMG sanatçıları için açık onaya dayalı bir sistem uygulamaya başladı.

Bu anlaşma kapsamında Suno, WMG’nin konser keşif platformu Songkick’i de satın aldı.

Sony Music ise hâlâ her iki platformla da dava sürecinde.

Kasım 2025’te Suno, 250 milyon dolarlık yatırım turunu tamamladı. Değerlemesi 2,45 milyar dolara ulaştı. Şubat itibarıyla 2 milyon ücretli abone ve yıllık 300 milyon dolar gelir bildirdi.

Küresel ölçekte Universal, Sony ve Warner’ın Klay Vision ile yaptığı anlaşmalar, lisanslı veri kullanımının artık sektör genelinde standartlaşmaya başladığını gösteriyor.

3. SUNO'NUN SES KLONLAMA SİSTEMİ: GERÇEKTE NE OLUYOR?

Suno v5.5 ile birlikte “Voices” özelliğini devreye aldı. Pro ve Premier aboneler kendi şarkı söyleme seslerini kaydedebiliyor veya yükleyebiliyor. Bu vokal kimliği, Suno tarafından üretilen parçalara uygulanabiliyor.

Doğrulama adımı var. Sesini aktive etmeden önce rastgele bir ifadeyi yüksek sesle okuman gerekiyor ve sistem bunu yüklediğin sesle eşleştiriyor.

Peki gerçekte neyi kabul ediyorsun?

Dalga formu kırpıcısı ile kimlik doğrulama adımı arasına yerleştirilmiş bir onay kutusu var. Bu kutuyu işaretlediğinde, Suno’ya ses verilerini platformun yapay zeka ve makine öğrenimi modellerini eğitmek, geliştirmek, ince ayar yapmak veya başka şekilde iyileştirmek için kullanma izni veriyorsun.

Bu izin sadece senin şarkıların için değil. Platformun genel modelleri için geçerli.

Ve bu onay kutusu isteğe bağlı değil. İşaretlemeden özellik aktif olmuyor.

Suno’nun gizlilik politikası bunu açıkça doğruluyor. Ses kayıtlarını toplama, saklama, kullanma ve ses modelleri oluşturmak için işleme hakkına sahip olduklarını belirtiyor. Bu veriler biyometrik tanımlayıcı olarak kabul edilebiliyor ve model geliştirme amacıyla kullanılıyor.

Kullanım koşulları da aynı şeyi söylüyor: Yüklediğin içeriklerden yola çıkarak model üretmek için başka bir izin veya ödeme gerekmiyor.

Ortaya çıkan tablo şu: Platform, geçmişte profesyonel müzisyenlerin kataloglarıyla eğitildi. Şimdi ise kullanıcıları kendi seslerini gönüllü olarak sisteme dahil etmeye yönlendiriyor.

Sesler varsayılan olarak gizli. Yalnızca hesap sahibi kullanabiliyor. Ancak Suno, gelecekte ses paylaşımını açmayı planlıyor.

Kilit nokta şu: Başkasının sesini yükleyemiyorsun. Ama kendi sesini yüklediğin anda, sistemin elinde model geliştirme izni olan bir biyometrik imza kalıyor.

4. CUSTOM MODELS: YARATICI KİMLİĞİN KODLANMASI

Custom Models özelliği, kullanıcılardan en az altı orijinal parça yüklemelerini istiyor.

Bu noktada Suno sadece dosyaları saklamıyor. Bu parçalar üzerinden modeli ince ayar yapıyor.

Armoni tercihlerin, düzenleme kararların, davul işleme biçimin, synth katmanların…

Hepsi modelin içine kodlanıyor.

Kaynaklar: AudioNewsRoom

5. MESAM ÇALIŞTAYI: TÜRKİYE'NİN YANITI

Türkiye’de bu alanda ilk kez düzenlenen “Yapay Zeka Çağında Müzik Alanında Telif Haklarının Geleceği Çalıştayı”, MSG, MESAM ve MÜ-YAP iş birliğiyle İstanbul’da gerçekleştirildi.

Meslek birliği üyeleri, eser sahipleri, CISAC ve GESAC temsilcileri, yargı mensupları ve akademisyenler katıldı.

Kaynaklar: Gazete Birlik

Üç oturum yapıldı:

Oturum 1 — Yapay Zeka ve Hak Sahipliği: Prof. Dr. Gül Okutan Nilsson, Dr. Eda Çataklar ve Dr. Muhammed Furkan Akıncı, yapay zeka ile üretilen içeriklerin hukuki statüsünü ve "eser" vasfı taşıyıp taşımadığını değerlendirdi. Yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılan mevcut eserlerin lisanslama süreçleri ve telif hukukunun bu yeni teknolojiye uyumu üzerinde duruldu. Gazete Birlik

Oturum 2 — Genişletilmiş Toplu Lisanslama: Prof. Dr. Cahit Suluk ve İrem Toprakkaya, yapay zeka çıktılarının yarattığı hak ihlallerine karşı genişletilmiş toplu lisanslama modelini bir çözüm önerisi olarak sundu. Bu modelin sektörel uygulamaları ve hukuki altyapısı detaylandırıldı. Gazete Birlik

Oturum 3 — Uluslararası Perspektif: CISAC temsilcisi Mitko Chatalbashev, Türkiye'nin telif alanında Doğu Avrupa ülkeleriyle benzerlik taşıdığını ve hızlı bir gelişim sergilediğini belirterek, genişletilmiş lisanslama modelinin başarısı için Türkiye'ye her türlü desteği vermeye hazır olduklarını ifade etti. Gazete Birlik 

CISAC'tan Natasha Manga yapay zeka davalarına ilişkin güncel durumu, GESAC'tan Burak Özgen ise AB yapay zeka düzenleyici çerçevesini sundu. Haberler

Endüstri temsilcilerinin itirazı: Müzik endüstrisi temsilcileri yapay zeka şirketlerinin "adil kullanım" savunmasına karşı çıktı. Zoom Music'ten Engin Akıncı, yapay zekayı sürekli beslenmesi gereken bir yapıya benzeterek kreatif gücün el değiştirdiğine dikkat çekti. Gripin grubunun solisti Birol Namoğlu algoritmalarla olan mücadelenin sürdüğünü ve insan müdahalesinin önemini dile getirdi. Gazete Birlik

Kapanış kararı: Genişletilmiş lisanslama modelinin Türkiye için en uygun çözüm olduğu teyit edildi ve çalıştaydan elde edilen tüm verilerin bir yasa tasarısı haline getirilerek T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na sunulması kararlaştırıldı. Kapanışta Ferhat Göçer ve Recep Ergül, yasaklayıcı değil kapsayıcı bir yaklaşımla, hızlı ve kararlı adımlar atarak telif mücadelesini yasal zemine taşıyacaklarını belirtti. Gazete Birlik


6. MÜYORBİR ARAŞTIRMASI: SANATÇILAR NE İSTİYOR?

Yaklaşık 600 sanatçıyla yapılan araştırma şu tabloyu ortaya koydu:

  • %65,2 sıkı yasal düzenleme istiyor

  • %71 ses klonlamanın izne tabi olmasını istiyor

  • %60 AI içeriklerinin açıkça etiketlenmesini talep ediyor

  • %53,4 adil gelir paylaşımı istiyor

  • %41,3 denetim mekanizmalarının güçlendirilmesini talep ediyor

%54,7 toplu lisans modelini destekliyor.

İzinsiz kullanım deneyimi yaşayan sanatçılarda endişe oranı %90’a çıkıyor.

Kaynaklar: Nefes  Halk TV

7. AVRUPA BİRLİĞİ DÜZENLEYİCİ ÇERÇEVESİ

AB Yapay Zeka Yasası’nın 50. maddesi 2 Ağustos 2026’da yürürlüğe giriyor.

Bu düzenleme, yapay olarak üretilen içeriklerin açıkça etiketlenmesini zorunlu kılıyor.

Model sağlayıcıları:

  • eğitim verisi şeffaflığı sağlamak

  • teknik dokümantasyon sunmak

  • telif uyumluluğunu göstermek

zorunda olacak.

Ayrıca içeriklerin köken bilgisinin korunması ve manipülasyonun engellenmesi bekleniyor.

8. GENİŞLETİLMİŞ LİSANSLAMA MODELİ NE ANLAMA GELİYOR?

Normal toplu lisanslamada meslek birliği sadece kendi üyeleri adına hareket eder. Genişletilmiş versiyonda ise meslek birliği, üyesi olmayan hak sahiplerini de kapsayacak şekilde temsil yetkisi alır. Bu model İskandinav ülkelerinde uzun süredir uygulanıyor. Çalıştayda önerilen şey, aynı mekanizmanın yapay zeka model eğitimi için devreye sokulması.

Yasalaşırsa: Suno gibi platformların Türkiye'deki katalogdan beslenmesi için MESAM/MSG/MÜ-YAP'a toplu lisans bedeli ödemesi gerekecek. Bu bedel bireysel hak sahiplerine dağıtılacak. Etiketleme, ses klonlama izni ve gelir paylaşımı da bu çerçevenin parçası olacak.

9. SES KLONLAMA SORUNU: SİSTEMİK BİR PROBLEM

Suno'nun mevcut yapısında şu durum geçerli: Sesini yüklediğinde zorunlu onay kutusuyla ses verinin genel modelin eğitimine dahil olmasına izin veriyorsun. Bu özel bir silo değil.

Doğrulama adımı başka birinin sesini yüklemeyi engelliyor, ama kendi sesini yüklediğin anda Suno'nun elinde model geliştirme izni olan biyometrik bir ses imzası kalıyor.

Bunun pratikte sonucu: Modelin öğrendiği ses özellikleri, diğer kullanıcıların üretimlerini de dolaylı olarak etkiliyor. Suno, "senin sesin" olarak etiketlenmiş bir çıktıyı başkasına sunmuyor — ama senin ses verinden öğrendiği vokal karakteristikleri, platformun genel üretim kalitesine ve ses paletine entegre oluyor.

10. KÜRESEL DURUMUN ÖZETİ

Warner ve UMG lisanslı modele geçiş yaptı. Sony hâlâ dava sürecinde.

AB 2026’da şeffaflığı zorunlu kılıyor.

Türkiye genişletilmiş lisans modeli üzerinde çalışıyor.

Sanatçılar açık şekilde:

  • düzenleme

  • izin

  • şeffaflık

  • gelir paylaşımı

talep ediyor.

Suno CEO’su stratejiyi şöyle tanımlıyor: “Müzik endüstrisiyle birlikte çalışmak, ona karşı değil.”

Ama aynı anda sanatçı hakları tarafında ciddi bir tepki de büyüyor.


Melih Ş. Özgür



Yorumlar

bottom of page